Η Παναγία των νερών
Συγγραφέας : Λευτέρης Πανούσης
Σελίδες: 564
Πρώτη έκδοση: 10/12/2004


Εποχή εικονομαχίας
Είναι η διαμάχη που ξέσπασε ανάμεσα σε δυο παρατάξεις:του εικονολάτρες (οπαδούς της λατρείας των εικόνων) και τους εικονομάχους (διώκτες της λατρείας των εικόνων). Εν συντομία θα λέγαμε ότι η διαμάχη ξεκίνησε από την αντίδραση εναντίον της θρησκοληψίας και των υπερβολών στη λατρεία των αγίων λειψάνων και εικόνων. Στα χρόνια αυτά έχουμε μεγάλη έξαρση του μοναχισμού. Χιλιάδες νέοι άνθρωποι κατέφυγαν στα μοναστήρια για να αποφύγουν την στράτευση ή τις άλλες κοινωνικές υποχρεώσεις. Για να ζήσουν πολλοί από αυτούς εκμεταλλεύονταν την αμάθεια του κόσμου με την πώληση λειψάνων αγίων ή χρώματος από θαυματουργές εικόνες για θεραπευτικούς σκοπούς
Πιο σκληρή θεωρείται η πρώτη φάση (726 - 787 π.Χ). Είναι η περίοδος που στο Βυζάντιο βασιλεύει η δυναστεία των Ισαύρων. Ο ιδρυτής της δυναστείας Λέοντας Γ΄, κινημένος ίσως από τους λόγους που αναφέραμε παραπάνω, εξέδωσε το 726 μ.Χ ένα διάταγμα εναντίον των εικόνων. Το πλήθος του λαού αντέδρασε βίαια (φόνος αυτοκρατορικών υπαλλήλων που προσπάθησαν να καταστρέψουν εικόνες). Πέρα όμως από την αντίδραση του πλήθους έχουμε την αντίδραση της επίσημης Εκκλησίας, του πάπα και των ευρωπαϊκών επαρχιών της αυτοκρατορίας.
Αυτή η θλιβερή περίοδος, που έφερε το διχασμό στο κράτος και μεγάλες καταστροφές στους καλλιτεχνικούς θησαυρούς, τελείωσε το 787 μ.Χ την εποχή της Ειρήνης της Αθηναίας, γυναίκας του γιου του Κωσταντίνου Λέοντα Δ' και επιτρόπου του ανήλικου αυτοκράτορα Κωσταντίνου ΣΤ'.
Εμπνευσμένο από την εποχή αυτή και αρκετά αξιόλογο είναι το βιβλίο του Λευτέρη Πανούση με τίτλο «Η Παναγία των νερών». Με ποιητικό λόγο μας εισαγάγει σε μια ιστορία που διαδραματίζεται στην εποχή της Εικονομαχίας στο χώρο της τότε Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
O Pωμανός διατάσσεται να βρει και να καταστρέψει τη θαυματουργή εικόνα της Παναγιάς της Kυνηγήτρας. Aνάμεσα στον εικονομάχο στρατιώτη και στην εικόνα, θα σταθεί μια δόκιμη μοναχή, η Θεοφανώ.
Ο έρωτας, κινητήριος δύναμη για πολλούς αγώνες, περιγράφεται με ζωηρά χρώματα και εικόνες που κινούνται. Ο λόγος ρέει πραγματικά όπως το νερό και οι εικόνες διαδέχονται η μία την άλλη σαν ζωγραφικά έργα της εποχής μπαρόκ.
Είναι σημαντικό και ενδιαφέρον το ότι οι σύγχρονοι συγγραφείς ανατρέχουν σε κομμάτια της βυζαντινής ιστορίας και εμπνέονται από αυτήν. Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι συγκινούνται από παλαιότερα είδη μυθιστορημάτων, όπως το ιπποτικό μυθιστόρημα. Αυτό δείχνει ότι η λογοτεχνία είναι πραγματικά δυναμική τέχνη και μπορεί να αξιοποιήσει όλη την προηγούμενη παράδοσή της και να οδηγηθεί σε νέα μονοπάτια.
  

Στέλλα Κοντογιάννη
Για το www.lexima.gr