Μίκαελ Έντε, Η Μόμο
Εκδόσεις Ψυχογιός, Σειρά : Μεγάλοι σύγχρονοι λογοτέχνες
Δέκατη ανατύπωση : Απρίλιος 2005
Μετάφραση : Κίρα Σίνου
Απόδοση ποιημάτων : Ρένα Καρθαίου



Το παρόν βιβλίο έχει ως υπότιτλο «Η παράξενη ιστορία για τους κλέφτες του χρόνου κι ένα παιδί  που έφερε πίσω στους ανθρώπους τον κλεμμένο χρόνο τους» και είναι ένα παραμύθι- μυθιστόρημα που εκδόθηκε στην Στουτγάρδη το έτος 1973 και βραβεύτηκε τον ίδιο χρόνο με το Γερμανικό βραβείο παιδικού βιβλίου (Βιβλίου Νεότητας).
Η Μόμο έχει μεταφραστεί ως τώρα σε είκοσι τέσσερις γλώσσες και έχει διαβαστεί, καθώς και αγαπηθεί από αναγνώστες όλων των ηλικιών σε διάφορες χώρες και εποχές.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη. Το πρώτο μέρος τιτλοφορείται «Η Μόμο και οι φίλοι της» και χωρίζεται σε μικρά κεφάλαια με τίτλους πρωτότυπους που εμπεριέχουν αντιθέσεις, φερ΄ειπείν: «Μια μεγάλη πόλη κι ένα μικρό κοριτσάκι», ή «Ένας γέρος που δε μιλούσε κι ένας ετοιμόλογος νεαρός». Το δεύτερο μέρος τιτλοφορείται «Οι Γκρίζοι Κύριοι» και αποτελείται από κεφάλαια φέροντα επίσης τίτλους πρωτότυπους, όπως και κατατοπιστικούς για το τι αυτά θα πραγματευτούν στη συνέχεια.
Τέλος, το τρίτο μέρος ονομάζεται «Τα Λουλούδια-Ώρες» και το βιβλίο τελειώνει με τον επίλογο του Γερμανού συγγραφέα Μίκαελ Έντε.

Πρωταγωνίστρια του βιβλίου είναι η Μόμο, το συμπαθητικό και δραστήριο μικρό κορίτσι που θα αγωνιστεί σκληρά και γενναία για να πάρει πίσω ό,τι έχει αφαιρεθεί με ύπουλο τρόπο από τους ανθρώπους, με αποτέλεσμα αυτοί να έχουν γίνει δυστυχείς και να είναι εγκλωβισμένοι σε μια ζωή άνευ νοήματος και χαράς.
Ο αναγνώστης ζει στον μαγικό αλλά συνάμα ρεαλιστικό χώρο της παραβολικής αυτής ιστορίας, της αλληγορίας με ηθικά διδάγματα και όταν ολοκληρώσει το βιβλίο νιώθει τόσο πλήρης και πλούσιος εσωτερικά, που ενδέχεται να το χαρακτηρίσει αριστούργημα. Οι προβληματισμοί του συγγραφέα για τους κινδύνους που παραμονεύουν στην εποχή μας (πόσο διαχρονικό και κλασικό θεωρείται το βιβλίο, αφού γράφτηκε το 1973, πριν τριάντα τρία ολόκληρα χρόνια) δίνονται με μια γραφή ζωντανή αλλά και ποιητική.
Ο αναγνώστης βιώνει μια ποικιλία συναισθημάτων, όπως συμπάθεια, φόβο, ανησυχία, αγωνία, χαρά, αισιοδοξία, ανακούφιση κ.α. Συμπάσχει με τη Μόμο, προβληματίζεται, διδάσκεται, συμμετέχει, γελά. Διαβάζοντας αυτό το τόσο αξιόλογο βιβλίο βγαίνει σαφώς κερδισμένος και πιο σοφός.

Η συγκεκριμένη ιστορία δεν ξέρεις αν έχει ήδη διαδραματιστεί στο παρελθόν, αν συμβαίνει τώρα ή αν θα γίνει στο μέλλον. Είναι μια παντοτινή ιστορία, έτσι που νομίζεις πως η Μόμο είναι φίλη σου και θα σε συντροφεύει για πάντα, ή πως ζει και αναπνέει δίπλα σου, πως είναι κάπου εκεί έξω και κάποια στιγμή θα  γνωρίσεις τη γλυκιά Μόμο με το τριμμένο ανδρικό σακάκι.
Η μετάφραση στα ελληνικά είναι της γνωστής συγγραφέως παιδικών βιβλίων Κίρας Σίνου και τα ποιήματα του βιβλίου έχουν αποδοθεί στα ελληνικά από την ποιήτρια Ρένα Καρθαίου.
Ακόμη και οι ασπρόμαυρες εικόνες που συνοδεύουν το μυθιστόρημα είναι  κατατοπιστικές και προσθέτουν κι αυτές ζωντάνια στο συνολικό αποτέλεσμα.


Κρίνω πως είναι εύστοχο και χρήσιμο να παραθέσω και την άποψη τριών κριτικών λογοτεχνίας ξένων εφημερίδων σχετικά με τη Μόμο:

«Ο Μίχαελ Έντε έγραψε ένα παραμυθένιο μυθιστόρημα για παιδιά και για μεγάλους όπου η κριτική για την εποχή μας μεταδίνεται μέσα από ποιητικά σύμβολα, όπως στον Γκιούλιβερ του Σουίφτ αλλά και πετυχαίνει, σε ό,τι αφορά τη γλώσσα, τη σύνθεση, τις εικόνες και τα νοήματα, εκείνο που ο Αντρέ Ζιντ έχει χαρακτηρίσει σαν «Simplicitι », δηλαδή την ποίηση της πιο βαθιάς απλότητας».

Gustav Rene Hocke, DIE WELT


«Ο Μίχαελ Έντε κατόρθωσε να αναπτύξει προσωπικές δημιουργικές ιδέες, να βρει πρωτότυπες εικόνες και μοτίβα και να θίξει τα σοβαρά προβλήματα της σημερινής πραγματικότητας. Αυτό που καθορίζει την σταθερή επιτυχία αυτού του εξαιρετικού βιβλίου είναι το ότι επικυρώνει την ανάγκη του ανθρώπου ν΄αγωνίζεται για ό,τι ανθρώπινο υπάρχει μέσα του».

Μαρίνα Μπαράνοβα, ΝΤΕΤΣΚΑΓΙΑ ΛΙΤΕΡΑΤΟΥΡΑ


«Έχω καιρό να διαβάσω ένα τόσο γοητευτικό βιβλίο. Στην πλοκή και στην εναλλαγή σκηνών είναι συναρπαστικό σαν αστυνομικό μυθιστόρημα, ενώ στην έκφραση και στον πλούτο των ιδεών είναι χαριτωμένο όπως ο Μικρός Πρίγκιπας του Σεντ-Εξιπερί».

Ulrich Huhne, LANDESVERBAND EVANG. BUCHEREIEN.



Το βιβλίο «Η Μόμο» το συστήνω ανεπιφύλακτα στα παιδιά. Ας το προσθέσουν λοιπόν στα λογοτεχνικά διαβάσματά τους. Τους λόγους ήδη σας τους παρέθεσα.


Εύη Οικονομίδου
Για το www.lexima.gr
8/03/2006